Olbmot geain leat gillámušat sihke gárrenmirkogeavaheami ja psyhkalaš buozanvuođa geažil (dárogillii oaniduvvon ROP-gillámušat) leat hearkkes dilis, ja sii dárbbašit máŋggabealat bálvalusaid. Jus okta dahje máŋga dáin bálvalusain lea váilevaččat, de sáhttá dat dagahit duođalaš váikkuhusaid. Stáhta dearvvašvuođageahčču lea 2015:s guorahallan riskkaid mat sáhttet čuožžilit bálvalusaid hárrái dáidda olbmuide. Boađus das – riskkat gehččojuvvon fágabirrasa čalmmiiguin – čilgejuvvojit dán raporttas.

Riskaguorahallan čájehii ahte fálaldat olbmuide, geain leat gillámušat sihke gárrenmirkogeavaheami ja psyhkalaš buozanvuođa geažil, sáhttá leat váilevaš sihke spesialistadearvvašvuođabálvalusas ja suohkaniid dearvvašvuođa- ja sosiálabálvalusaid dáfus.

Dat golbma suorggi gos gávnnahuvvojedje stuorámus riskkat, leat:

  • váilevaš oktanaga ja oktiiheivehuvvon dikšu psyhkalaš dearvvašvuođasuodjalusas ja fágaidrasttideaddji gárrenmirkodivššus (dárogillii oaniduvvon TSB)
  • geavaheaddji/divššohas ii oaččo heivehuvvon orrunsaji (dás maiddái ahte eai leat heivehuvvon bálvalusat orrunsajis)
  • váilevaš čielggadeapmi, árvvoštallan ja diagnostiseren (sihke somáhtalaš ja psyhkalaš dearvvašvuođa hárrái, ja gárrenmirkkuide darváneami hárrái)

Dearvvašvuođageahčču áigu riskaguorahallama bohtosiid atnit vuođđun go vállje guđiid surggiid riikkaviidosašgeahčču galgá guorahallat 2017:s ja 2018:s. Mii dáhttut dál ahte iešguđetge bálvalusaid jođiheaddjit árvvoštallat iežaset geavada dain surggiin mat leat gávnnahuvvon erenoamáš riskavuložin ja ahte dasa atnet riskaguorahallama bohtosiid ja dán raportta aktiivvalaččat.

Viecca raportta (pdf)
Sammendrag på norsk
Summary in English

Gå til toppen